Radiotestery i radiokomunikacyjne urządzenia pomiarowe produkcji polskiej
Na wstępie zaznaczę że historia polskich radiotesterów, to w zasadzie historia zakładów Eureka
Wszystkie polskie radiotestery zostały opracowane z zakładach Eureka i pomimo ich produkcji przez Elpo i Meratronik,
były one produkowane równolegle w samej Eurece.
Do pomiarów i regulacji sprzętu radiokomunikacyjnego, wymagane jest wiele urządzeń pomiarowych, między innymi generator w.cz , miernik mocy w.cz, miernik modulacji i wiele innych.
W minionych latach służby takie jak pogotowie, straż, milicja, wojsko posiadały własne serwisy okresowo kontrolujące radiotelefony i dokonujące niezbędnych napraw.
W latach 60-tych kiedy zakłady MORS produkowały już jedne z pierwszych radiotelefonów lampowych, w zakładach Eureka
został opracowany i produkowany pierwszy polski zestaw dedykowany do pomiarów radiokomunikacyjnych.
Zestaw ten miał oznaczenie ZPFM1 i składał się z trzech lub czterech bloków wykonanych w technice lampowej.
Radiotester Eureka ZPFM1
Kolejnym modelem zestawu do pomiarów radiotelefonów był wprowadzony na przełomie lat 70-tych
ZPFM2 który można było spotkać z szyldem Eureka, Elpo oraz w późniejszych latach Meratronik
Zestaw ten składał się z trzech bloków, był wykonany w technice lampowej i miał wiele
cech wspólnych ze swoim poprzednikiem ZPFM1
Na początku lat 80-tych powstał ZPFM3 który nie składał się z osobnych bloków fuknkcjonalnych, a wszystkie główne
urządzenia pomiarowe znajdowały się w jednej obudowie, oprócz tłumika w.cz który był montowany osobno na panelu czołowym.
Charakterystyczną cechą ZPFM3 był generator z syntezą częstotliwości ustawianą za pomocą pokręteł dekadowych, oraz
wymiennych wkładek na różne podzakresy częstotliwości, zawierających w sobie odpowiednie generatory w.cz
Wymienne wkładki pokrywały zakresy od 0,1 do 470MHz i aby pokryć cały zakres częstotliwości należało skompletować ich 8 sztuk.
W minionych latach serwisy zapewne zamawiały jedynie wkładki które pokrywały pasmo badanych radiotelefonów, zatem nie było potrzeby ciągłej wymiany wkładek.
Wstępne strojenie częstotliwości odbywało się ręcznie.
Najpierw należało ustawić przełącznikami dekadowymi syntezera żądaną częstotliwość pracy.
Następnie kontrolując częstotliwość na wyświetlaczu, należało ręcznie zmieniać częstotliwość pokrętłem na wkładce aż do
ustawienia częstotliwości w okolice wartości zadanej przełącznikami dekadowymi.
W okolicach zrównania częstotliwości nastawionej i strojonej, elektronika pętli
fazowej syntezera, łapała synchronizację, co było sygnalizowane zaświeceniem zielonej diody „synchronizm”
Od tego momentu, generator pracował w trybie stabilizacji częstotliwości której stabilność określał
wbudowany wzorzec częstotliwości GWM5-1
Pętla stabilizacji częstotliwości umożliwiała stabilną pracę generatora radiotestera z minimalnym
rastrem częstotliwości wynoszącym 25kHz odpowiadającym odstępom międzykanałowym radiotelefonów FM
Radiotestery ZPFM3 można było spotkać zarówno produkcji Meratronik jak i Eureka
Do ZPFM3 jako opcjonalne wyposażenie był produkowany dzielnik częstotliwości z sondą aktywną.
Umożliwiał on bezpośredni pomiar częstotliwości za pomocą częstościomierza wbudowanego w ZPFM3 i
rozszerzał jego zakres do 470MHz
Dodatkową zaletą była katywna sonda w.cz o niskiej pojemności włąsnej, będąca na wyposażeniu dzielnika.
Sonda posiadała zestaw wymiennych końcówek umożliwiającymi między innymi
podłączenie kabli koncentrycznych z wtykiem BNC i TNC
Na przełomie lat 80 i 90 wprowadzony został ZPFM4E w którym główną zmianą, oprócz automatycznej zmiany zakresów mierzonych parametrów, był syntezowany generator w.cz nie posiadający wymiennych wkładek znanych z ZPFM3
Podzakresy generatora zmieniało się przełącznikami na panelu cozłowym a do zamian częstotliwości służyło pokrętło z korbką ułatwiającą przestrajanie.
Po nastawieniu żądanej częstotliwości pokrętłem, stabilizację częstotliwości załączało się przyciskiem „HF LOCK” i od tej pory mozna było przestajać generator z minimalnym krokiem 12,5kHz za pomocą przycisków.
Generator w.cz wbudowany w ZPFM4 miał charakterystyczną konstrukcję i wykorzystywał mechaniczny, przestrajany układ rezonansowy
podobny do tych znanych z radiokomunikacyjnych filtrów dupleksowych wysokiej dobroci.
Rozwiązanie to miało swój początek w heterodynowych konwerterach częstotliwości do częstościomierzy produkowanych przez
ZOPAN oraz konwerterach Instytutu Radioelektroniki Politechniki Warszawskiej.
Jednak przede wszystkim rozwiązanie to pochodziło z generatora E630 produkcji Eureka opracowanego
w połowie lat 80-tych.
Zasada działania generatora E630 i bloku generatora w.cz ZPFM4 jest zbliżona, jednak nie jest to bezpośrednio to samo rozwiązanie.
Warto nadmienić że oprócz ZPFM4E został również opracowany ZPFM4U który posiadał szerszy zakres dewiacji częstotliwości i był
prawdopodobnie opracowany do współpracy z rosyjskimi radioliniami cyfrowymi.
ZPFM4E i ZPFM4U mogły być wyposażone w zewnętrzne tłumiki mocy a także generatory napięcia piłokształtnego podłączanego
do wejścia modulacji ZPFM4 zamieniając tym samym generator w.cz w wobulator o małym zakresie przestrajania.
Opcjonalnym wyposażeniem były również aktywne sondy w.cz
Oprócz radiotesterów, Eureka opracowała również urządzenia uzupełniające pomiary
radiotelefonów i radiokomunikacyjnych instalacji antenowych.
Eureka E640 był automatycznym miernikiem modulacji AM i FM z częstotliwością pracy do 1300MHz
Urządzenie to umożliwia cyfrowy pomiar modulacji w zakresie częstotliwości wyższym niż oferuje to ZPFM4
Automatyczny miernik modulacji Eureka E640
E650 był przenośnym miernikiem mocy do 25W z wbudowanym sztucznym obciążeniem.
Jest to wygodny miernik do szybkiej oceny sprawności torów nadawczych radiotelefonów.
E620 oraz E621 to zbliżone układowo reflektometry w.cz których elektronika oparta jest o
wzmacniacze z przetwarzaniem dzięki którym nie jest wymagana ręczna kalibracja zera wskazań przyrządu. Rozwiązanie to umożliwia pomiary nawet niewielkich mocy w.cz co jest szczególnie istotne w pomiarze mocy odbitej podczas strojenia anten.
Mierniki te są wyposażone w sprzęgacz kierunkowy z linią długą co umożliwia szeroki zakres częstotliwości pracy od 40 do 470MHz
